Ông Nguyễn Thế Duy, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch HĐQT, kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex và Lãnh đạo Trung tâm Tái sản xuất và Công nghệ tiên tiến (ARTC) thuộc Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore (A*STAR) ký kết biên bản ghi nhớ dưới sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước.

Sự kiện được công bố và chứng kiến bởi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của lãnh đạo cấp cao hai nước. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Singapore, đồng thời mở ra bước chuyển mới cho mô hình phát triển công nghiệp của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Không chỉ đơn thuần là một thỏa thuận hợp tác nghiên cứu, VAMRC còn được kỳ vọng trở thành hạt nhân công nghệ mới trong chiến lược xây dựng Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TPHCM - đại dự án đang được Becamex tiên phong triển khai nhằm đưa TP Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ bước vào quỹ đạo của các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á.

Từ “công xưởng” sang trung tâm đổi mới sáng tạo

Sau 30 năm phát triển, VSIP đã trở thành biểu tượng hợp tác kinh tế thành công nhất giữa Việt Nam và Singapore với mạng lưới 24 khu công nghiệp trên cả nước. Trong hành trình đó, Becamex luôn là đối tác liên doanh Việt Nam xuyên suốt, đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo nền tảng công nghiệp hiện đại cho Việt Nam.

Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu thay đổi nhanh chóng, mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ đang dần bộc lộ giới hạn. Việt Nam buộc phải chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, nơi công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi.

Chính vì vậy, VSIP cũng đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới: Từ phát triển hạ tầng công nghiệp sang kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới, trong đó nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành những trụ cột trung tâm.

Việc thành lập VAMRC được xem là cam kết cụ thể và rõ ràng nhất của Becamex đối với tầm nhìn đó, đúng vào dịp kỷ niệm 30 năm thành lập VSIP trong năm 2026.

Khác với mô hình khu công nghiệp truyền thống, VAMRC hướng tới xây dựng một nền tảng kết nối giữa viện nghiên cứu, doanh nghiệp sản xuất, trường đại học và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Mục tiêu không chỉ là tiếp nhận công nghệ mà còn tiến tới thích nghi, làm chủ và sáng tạo công nghệ ngay tại Việt Nam.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị vừa được ban hành, xác định mục tiêu đưa TPHCM trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á vào năm 2030 và vươn tầm châu Á vào năm 2045.

VSIP đã trở thành biểu tượng hợp tác kinh tế thành công nhất giữa Việt Nam và Singapore với mạng lưới 24 khu công nghiệp trên cả nước.

Hạt nhân chiến lược của Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP Hồ Chí Minh

Điểm đặc biệt của VAMRC không nằm ở quy mô của một trung tâm nghiên cứu đơn lẻ, mà ở vai trò chiến lược trong cấu trúc phát triển mới của TP Hồ Chí Minh.

Theo định hướng của Becamex, VAMRC sẽ trở thành một trong những “nút hạt nhân” của Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP Hồ Chí Minh - mô hình phát triển mới đang được xây dựng theo hướng tích hợp giữa công nghiệp công nghệ cao, đại học, viện nghiên cứu, khởi nghiệp sáng tạo và không gian đô thị hiện đại.

Trong nhiều năm qua, TP Hồ Chí Minh luôn đối mặt bài toán tăng trưởng khi dư địa phát triển dựa trên bất động sản và lao động giá rẻ ngày càng thu hẹp. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong giai đoạn 2026-2030, Thành phố cần một động lực hoàn toàn mới dựa trên khoa học công nghệ và năng suất lao động.

Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP Hồ Chí Minh vì vậy không chỉ là một dự án phát triển đô thị đơn thuần, mà được xem là không gian chiến lược để hình thành nền kinh tế tri thức mới của Thành phố.

Trong cấu trúc đó, VAMRC đóng vai trò kết nối trực tiếp giữa nghiên cứu ứng dụng và hoạt động sản xuất thực tiễn của doanh nghiệp. Đây là mắt xích mà Việt Nam lâu nay vẫn còn thiếu trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Việc A*STAR - cơ quan nghiên cứu và phát triển quốc gia hàng đầu Singapore - lần đầu tiên thiết lập hiện diện thực chất trong hệ sinh thái khu công nghiệp tại Việt Nam cho thấy sức hút ngày càng lớn của định hướng phát triển mới này.

Mô hình mà Becamex theo đuổi cũng được đánh giá có nhiều điểm tương đồng với các cụm đổi mới sáng tạo nổi tiếng của Singapore như Biopolis hay Fusionopolis - nơi hệ sinh thái nghiên cứu, doanh nghiệp và đào tạo được tích hợp trong cùng một không gian phát triển.

Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP Hồ Chí Minh được xem là không gian chiến lược để hình thành nền kinh tế tri thức mới của Thành phố.

Nâng năng lực cạnh tranh bằng công nghệ và kỹ năng

Theo nội dung hợp tác, VAMRC sẽ tập trung vào bốn lĩnh vực trọng tâm gồm: triển khai công nghệ sản xuất tiên tiến; xây dựng phòng thí nghiệm và cơ sở dùng chung; nâng cấp nguồn nhân lực; và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực sản xuất thông minh.

Một trong những điểm đáng chú ý là mô hình “shared lab” phòng thí nghiệm dùng chung cho phép doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp cận thiết bị công nghệ cao và chuyên gia quốc tế mà không phải đầu tư hạ tầng riêng với chi phí lớn.

Bên cạnh đó, các chương trình đào tạo chuyên sâu về robotics, sản xuất tiên tiến và Công nghiệp 4.0 sẽ được triển khai cùng các đối tác trong hệ sinh thái Becamex, hướng tới đào tạo đội ngũ kỹ sư công nghệ có khả năng cạnh tranh trong môi trường sản xuất toàn cầu.

Điều này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải nâng cấp chất lượng nguồn nhân lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, lợi thế chi phí lao động thấp sẽ không còn là nền tảng bền vững. Thay vào đó, năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp Việt Nam sẽ phải được xây dựng trên ba trụ cột mới: công nghệ, kỹ năng và khả năng hấp thụ đổi mới sáng tạo. Đó cũng chính là triết lý phát triển mà Becamex đang theo đuổi khi chuyển đổi mô hình VSIP sang thế hệ 2.0.

Hợp tác giữa Tập đoàn Becamex và A*STAR ARTC mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào mạng lưới R&D khu vực.

Việc hợp tác với A*STAR ARTC không chỉ giúp đưa công nghệ tiên tiến vào Việt Nam mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào mạng lưới R&D khu vực, từng bước tiến từ gia công sản xuất sang sáng tạo giá trị.

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm khoa học công nghệ hàng đầu khu vực, những mô hình như VAMRC được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế, tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố trong nhiều thập niên tới.

Lê Cúc