Theo Chỉ thị này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp liên quan, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp theo Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo đó, các cơ quan, đơn vị phải tăng cường phối hợp, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện đúng quy định pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh than và cung cấp than cho sản xuất điện; đồng thời chủ động nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm sản xuất than đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương theo dõi sát tình hình cung ứng than cho sản xuất điện; chủ động dự báo nhu cầu sử dụng và khả năng cung ứng than, bảo đảm đủ nguồn phục vụ tăng trưởng kinh tế năm 2025 và giai đoạn 2026 - 2030; đôn đốc, kiểm tra, chỉ đạo các đơn vị thực hiện hiệu quả các giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng than ổn định, bền vững cho hệ thống điện quốc gia.

Cùng với đó, Bộ Công Thương được giao chỉ đạo các doanh nghiệp ngành than và các chủ đầu tư nhà máy điện than đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới mô hình quản trị, nâng cao hiệu quả sản xuất - kinh doanh, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên than, giảm giá thành sản xuất và tăng cường khả năng giám sát, quản lý chuỗi cung ứng. Đây cũng là bước đi cụ thể trong việc thực hiện cam kết của Việt Nam về chuyển đổi năng lượng bền vững, công bằng.

Chỉ thị nêu rõ yêu cầu rà soát, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy định liên quan để kịp thời ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành trước ngày 31/12/2025. Đối với những nội dung cần sửa đổi thuộc thẩm quyền của Quốc hội, các bộ, ngành phải khẩn trương xây dựng, trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 10, khóa XV. Song song đó, tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong quá trình triển khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch của ngành than và năng lượng.

Ngoài ra, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức kiểm tra hoạt động chế biến và cung cấp than cho sản xuất điện, công tác an toàn lao động trong khai thác, chế biến than của các tổ chức, cá nhân, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, an toàn và phát triển bền vững.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp có hoạt động khai thác khoáng sản than rà soát, xử lý các vướng mắc về chồng lấn quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, hoàn thành trong tháng 10/2025. Đồng thời, khẩn trương ban hành hướng dẫn về quản lý, bảo vệ khoáng sản than chưa khai thác, khoáng sản đi kèm và khu vực dự trữ quốc gia, cũng như quy định về khai thác, sử dụng đất, đá thải mỏ phục vụ cải tạo, phục hồi môi trường.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tăng cường kiểm tra, hậu kiểm hoạt động thăm dò, đánh giá trữ lượng và cấp phép khai thác than, tránh tình trạng cấp phép thấp hơn trữ lượng thực tế. Cần kiên quyết thu hồi, chấm dứt hiệu lực giấy phép hoạt động khoáng sản đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật, không khắc phục hậu quả sau khi bị xử lý. Cùng với đó, phải chấn chỉnh, xử lý nghiêm các hành vi khai thác, vận chuyển, chế biến, kinh doanh than trái phép, đặc biệt tại các mỏ than địa phương.

Ảnh minh họa.

Tăng cường phối hợp lực lượng, ngăn chặn buôn lậu và gian lận thương mại

Để ngăn chặn tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại trong hoạt động kinh doanh than, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính chỉ đạo, giám sát Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) đẩy mạnh khai thác than trong nước, bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu và có dự phòng cho sản xuất điện, phục vụ tăng trưởng kinh tế năm 2025 và giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu đặt ra là tăng sản lượng khai thác từ 20% đến 25% so với năm 2024.

Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, khoa học - công nghệ trong quản lý tài chính, hóa đơn, thuế, phí, thủ tục hải quan nhằm giảm thủ tục hành chính và ngăn chặn hiệu quả gian lận thương mại trong hoạt động kinh doanh than.

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Cảnh sát biển và Bộ đội Biên phòng phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát các tuyến biên giới, vùng biển, hải đảo, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hoạt động buôn lậu, vận chuyển than trái phép.

Cùng với đó, Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo lực lượng công an các đơn vị, địa phương phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh than và cung cấp than cho sản xuất điện, góp phần giữ vững trật tự, kỷ cương, an ninh năng lượng quốc gia.

Phan Anh