Đó là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm sau khi nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long thừa ủy quyền của Chính phủ báo cáo trước Quốc hội về dự án  Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (sửa đổi) trong phiên họp sáng nay 27/10/2016.

Toàn cảnh phiên họp 

Theo Bộ trưởng Lê Thành Long, việc quy định như vậy là để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Bộ luật dân sự năm 2015, Luật khiếu nại năm 2011, Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Luật tố tụng hành chính năm 2015…

Bởi vì, Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật” (Điều 30); “Người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự” (Điều 31). Như vậy, quyền được bồi thường là quyền hiến định và không bị giới hạn ở một lĩnh vực, một hành vi hay một trường hợp cụ thể nào. Dự thảo Luật liệt kê các trường hợp cụ thể trong ba lĩnh vực được bồi thường là chưa bảo đảm tính bao quát, đầy đủ.

Điều 598 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định“Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra theo quy định của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước”. Điều đó có nghĩa là, các trường hợp người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại mà không được liệt kê trong Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sẽ không áp dụng được các quy định của Bộ luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, dẫn đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân bị thiệt hại không được pháp luật bảo vệ đầy đủ theo tinh thần Hiến pháp. Bên cạnh đó, một số luật hiện hành như Luật tiếp cận thông tin, Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Luật tố cáo,… cũng có quy định dẫn chiếu trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tới Luật này, nhưng đối chiếu với các trường hợp cụ thể quy định trong dự thảo Luật về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính lại không có các nội dung tương ứng với quy định tại các luật nói trên.

Từ những lý do nêu trên, Ủy ban pháp luật đề nghị cần xác định lại phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong dự thảo Luật để bảo đảm tính bao quát, thể chế hóa đầy đủ tinh thần của Hiến pháp cũng như bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật hiện hành.

Thu Huyền